Over de Wilpse Klei

De Wilpse Klei, gelegen in een bocht van de IJssel, is een polder die niet altijd droog blijft. De uiterwaard tussen het gemaal “Van der Feltz” op de Voorster Klei en de Bolwerksmolen is ingepolderd met een dijk vlak langs de rivier. Hoewel de Nijenbeker Klei en de Bolwerksweiden ook achter die dijk liggen, hebben we het hier over “Wilpse Klei” voor dit hele gebied.

Vroeger was dit gebied een gewone uiterwaard en kwam het water tot de Veluwse Bandijk. Alle boerderijen en huizen liggen daarom op terpen, die hier “pollen” werden genoemd. Huis “de Poll” en de boerderij “de Oude Poll” danken hieraan hun naam. De dijk langs de rivier is minder hoog dan de Veluwse Bandijk. Daarom stroomt het water van de rivier er bij extreem hoog water overheen en komt de Wilpse Klei onder water te staan.

De Veluwse Bandijk

De Bandijk zorgt ervoor dat het erachter gelegen gebied droog blijft. Deze Veluwse Bandijk, die loopt van Voorst tot Hattem, is al in de middeleeuwen aangelegd en zorgt er samen met de Appense Dijk voor dat het hele gebied tussen Appen, Apeldoorn en Hattem droog blijft. Grote delen daarvan liggen lager dan de bedding van de IJssel. De Voorster Beek mondde in de middeleeuwen direct uit in de IJssel; er waren toen nog geen gemalen. Bij hoog water stroomde de Voorster Beek ook over, en de Appense Dijk is aangelegd om te voorkomen dat dat water het lager gelegen gebied richting Apeldoorn overstroomde. De afwatering wordt nu verzorgd door weteringen die parallel aan de IJssel naar het noorden lopen en pas bij Hattem in de IJssel uitkomen.

De IJssel

De IJssel heeft, net als de Rijn, de karakteristiek van een gemengde rivier. Enerzijds is ze afhankelijk van het smeltwater uit de Alpen, anderzijds van het regenwater dat via de zijrivieren uit het middengebergte wordt aangevoerd. Daar is een derde factor bijgekomen: regulatie. De stuw bij Driel zorgt ervoor dat de IJssel bij lage waterstanden bevaarbaar blijft. Een nieuwe regulerende dam bij Arnhem, aangelegd in het kader van Ruimte voor de Rivier, zorgt voor een grotere waterafvoer via de IJssel naar het IJsselmeer.

De IJssel is 125 km lang, gerekend vanaf de aftakking van de Rijn tot aan het Ketelmeer. Bij lage waterstanden vindt de rivier haar weg tussen de zomerkaden. Bij hoge waterstanden behoren ook delen van de uiterwaarden tot het stroomgebied.

Wonen op de Wilpse Klei

Op de Wilpse Klei, gelegen op het grondgebied van de gemeenten Voorst en Deventer, wonen ongeveer 110 mensen. In het gebied liggen 12 agrarische bedrijven en 17 burgerwoningen. De 7 melkveebedrijven zijn modern, hebben tussen 130 en 250 koeien en leveren samen meer dan 25.000 kg melk per dag. De akkerbouwbedrijven produceren graan en aardappelen; enkele hobbyboeren houden vleesvee. De kleinere boerderijtjes zijn verbouwd tot woonhuis. De woningen staan op terpen met een hoogte variërend van 6,54 tot 8,24 meter boven NAP. Bij een waterstand van ongeveer 7 meter stroomt de polder in.